ⓘ שקלאפעריי. שקלאַפֿערײַ איז אן עקאנאמישע סיסטעם וואו א מענטש, דער שקלאַף, ווערט דער אייגענטום פון א צווייטן מענטש, און מוז ארבעטן פאר זיין האר אן געהאלט. דער שקל ..

                                     

ⓘ שקלאפעריי

שקלאַפֿערײַ איז אן עקאנאמישע סיסטעם וואו א מענטש, דער שקלאַף, ווערט דער אייגענטום פון א צווייטן מענטש, און מוז ארבעטן פאר זיין האר אן געהאלט. דער שקלאף איז נישט בעל־הבית אויף זיין צייט נאר מוז טון וואס זיין האר הייסט אים. אפטמאל האט ער איבערהויפט נישט קיין רעכט.

דער פערטער פאראגראף פון דער אלוועלטלעכער דעקלאראציע פון מענטשרעכט אסרט שקלאפעריי און האנדלען מיט שקלאפן. היינט האבן אלע לענדער געזעצן קעגן שקלאפעריי, אבער דאך זענען מענטשן געהאלטן ווי שקלאפן אין א טייל דריטע וועלט לענדער.

                                     

1. שקלאפעריי אין אוראלט גריכנלאנד אין רוים

אין אוראלט גריכנלאנד און רוים איז געווען איינגעפירט די סיסטעם פון שקלאפעריי. ווען איינער האט געהאט א שקלאף האט ער געקענט אים פארקויפן צו א צווייטן אדער איבערלאזן א ירושה פאר זיינע קינדער. סאיז געווען מעגלעך אפצוקויפן אלס שקלאפן מלחמה געפאנגענע און מענטשן געכאפט דורך פיראטן. קינדער געבוירן צו שקלאפן האבן געהערט צו די אייגנטימער פון די עלטערן.

סאיז געווען א מעגלעכקייט פאר א שקלאף צו ווערן באפרייט. דער רוימישער קייסער פערטינאקס איז געווען א זון פון א באפרייטן שקלאף.

                                     

2. שקלאפעריי אין אפריקע

מיטן פארשפרייטן פון איסלאם אין אפריקע האבן די אראבישע שקלאף־הענדלער געפירט א מסחר פון אפריקאנער שקלאפן וואס זיי האבן אימפארטירט אין דעם אראבישן האלבאינזל. אויך שווארצע האבן געכאפט אנדערע שווארצע צו ווערן שקלאפן.

                                     

3. אין יידישקייט

זעט די הויפּט אַרטיקלען – עבד עברי, עבד כנעני

אין הלכה זענען דא די באגריפן פון עבד עברי און עבד כנעני.

אין מצרים

די תורה ברענגט אז ווען די יידן זענען געווען אין מצרים, האבן די מצריים געהאלטן זיי ווי שקלאפן צו בויען שטעט און סקלאדן.

                                     

3.1. אין יידישקייט עבד עברי

אן עבד עברי איז נישט קיין שקלאף. ער איז א ייד וואס האט זיך פארקויפט צו ארבעטן ווייל עס פעלט אים געלט, אדער וואס בית דין האבן אים פארקויפט צוליב דעם וואס ער האט געגנבעט און האט נישט מיט וואס צו באצאלן. אן עבד עברי איז באגרענעצט צו ארבעטן זעקס יאר, דערנאך גייט ער ארויס פריי. זיין האר טאר נישט געבן אויף אים מער ארבעט ווי א געדינגענעם ארבעטער, און מוז אים אויסהאלטן, מיט זיינע ווייב און קינדער, אין גאנץ גוטע צושטאנדן.

                                     

3.2. אין יידישקייט עבד כנעני

אנדערש איז דער עבד כנעני, וואס איז דער אייגנטום פון זיין האר, און די תורה זאגט "לעולם בהם תעבודו", מען טאר נישט באפרייען אן עבד כנעני. דאך האט דער עבד געוויסע רעכטן. טאמער זיין האר שעדיגט אים און צעקלאפט זיין אויג, צאן, פינגער, אא"וו, ווערט דער עבד באפרייט. אויך האט דער האר נישט קיין רעכט צו הרגענען זיינס אן עבד, און ער וועט ווערן געמשפטעט אויף דעם.

די תורה הייסט מגייר זיין לשם עבדות אן עבד, ד"ה ער מוז אים מלען און דער עבד ווערט באפליכטעט אין אלע מצוות וואס א פרוי דארף האלטן.

כדי אויס לייזן דעם קנעכט דארף זיין האר שרייבן אים א שטר. אויב מהאט נישט געשריבן קיין שטר, נאר דער האַר אדון האט זיך מתייאש געווען, ווערט נפקע נאר דער קניין ממון פון דעם קנעכט, אבער נישט דער קניין איסור, און דער יורה דיעהדיקער דין פון דער עבד בלייבט, אבער ער איז נישט מחויב צו ארבעטן פארן אדון.

די גמרא‏ זאגט אויף אים "אותו העבד אין לו תקנה". לויט דער שיטה פון רש"י, דאס מיינט אז ער איז א "מקצת עבד", און וועגן דעם טאר ער נישט חתונה האבן נישט מיט א שפחה און נישט מיט א "בת חורין" א יידענע. דער אדון קען שרייבן א שטר אים צו ארויס לאזן, אבער די קינדער ירשנען נישט, ווייל דער איסור איז צו א שוואכע זאך צו ירשענען, סאיז א קנין וואס האט נישט קיין אחיזה פאר זיך, און וועגן דעם קענען די קינדער נישט ארויסלאזן דער קנעכט דורך א שטר.

לויט תוספות שיטה, איז ער א נארמאלער עבד און דיני יורה דיעה, און מעג חתונה האבן מיט א שפחה.



                                     
  • וואשינגטאן דערוויילט דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן. 1794 - שקלאפעריי ווערט אפגעשאפן אין פראנקרייך. 1906 - דיטריך באנהאפער, דייטשער טעאלאג און
  • גרעגאריאנישן קא לענדא ר. 23סטן אויגוסט - שקלאפעריי אפגעשאפן אין די בריטישע קאלאניעס 28סטן אויגוסט - שקלאפעריי ווערט געאסרט אין דער גארער בריטישער אימפעריע
  • בלייבן נאך 126 טעג. 1521 - די אטאמאנישע טערקן נעמען איין בעלגראד. 1833 - שקלאפעריי ווערט געאסרט אין דער גארער בריטישער אימפעריע. 1845 - די ערשטע אויסגאבע
  • ערשטע איין ריכטונגדיקע גאס אין דער וועלט אוועקגעשטעלט אין לאנדאן. 1833 - שקלאפעריי אפגעשאפן אין די בריטישע קאלאניעס. 1839 - בריטאניע געוועלטיקט איבער האנג
  • צען יאר פון 1860 ביז 1869. די אמעריקאנער בירגערקריג און די ענדיקונג פון שקלאפעריי ערפינדונג פון דעם סובמארין אין 1863 קייסער פראנץ יאזעף עסטרייך אונגארן
  • טעג. אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קא לענדא ר. 4טן פעברואר - שקלאפעריי ווערט אפגעשאפן אין פראנקרייך. 15טן פעברואר - פראנקרייך אדאפטירט דעם טריקאלאר
  • פרעזידענט וואלן. לינקאלן מיט זיין פארטיי האבן זיך געשטעלט אנטקעגען דער פארשפרייט פון שקלאפעריי וואס די דרומדיקע שטאטן האבן געהאלטן נייטיג פאר זייער עקאנאמיע.